Scoliosis Grades and Their Meanings: What Does the Cobb Angle Tell Us?

Skolyozda 10 derece, 20 derece veya 40 derece ne anlama gelir? Cobb açısı nedir? Bu yazımızda skolyoz derecelerinin tıbbi karşılıklarını ve sınıflandırmasını anlatıyoruz.

Skolyoz şüphesiyle çekilen bir omurga röntgeninin ardından, ailelerin raporlarda karşılaştığı en kafa karıştırıcı terim genellikle “Cobb Açısı” ve yanındaki sayısal değerlerdir. “15 derece ciddi mi?”, “40 derece ne anlama geliyor?”, “Bu sayı artar mı?” gibi sorular, poliklinik görüşmelerimizin temelini oluşturur.

Altın Standart: Cobb Açısı Nedir?

Skolyozun şiddetini belirlemek için dünya genelinde kullanılan uluslararası ölçüm birimine Cobb Açısı denir. Bu ölçüm, röntgen üzerinde eğriliğin başladığı en üst omur ile bittiği en alt omur arasındaki açının hesaplanmasıyla yapılır.

Bu açı, bize skolyozun “kimliğini” verir. Hastalarımızı takip ederken konuştuğumuz tüm sınıflandırmalar bu dereceye göre yapılır.

Skolyoz Dereceleri ve Sınıflandırması

Tıbbi olarak her omurga eğriliği aynı kategoride değerlendirilmez. Eğrilik derecelerini dört ana başlıkta inceleyebiliriz:

1. Spinal Asimetri (0 – 10 Derece Arası)

Halk arasında en çok yanlış anlaşılan gruptur. Birçok ebeveyn raporda “7 derece eğrilik” yazdığında çocuklarının skolyoz hastası olduğunu düşünür. Ancak tıbbi literatüre göre 10 derecenin altındaki eğrilikler skolyoz hastalığı olarak kabul edilmez.

• Anlamı: Bu bir hastalık değil, “postüral (duruşsal) asimetri” veya “yapısal olmayan eğrilik” durumudur.
• Klinik Yaklaşım: Genellikle tedavi gerektirmez, sağlıklı bireylerde de görülebilir. Takip yeterlidir.

2. Hafif Dereceli Skolyoz (10 – 20 Derece Arası)

Cobb açısının 10 dereceyi geçtiği an, tanı resmen “Skolyoz” adını alır.

• Anlamı: Omurgada başlangıç seviyesinde bir eğrilik vardır. Dışarıdan bakıldığında kıyafet üzerinden fark edilmesi zordur.
• Klinik Yaklaşım: Bu grup “Gözlem Grubu”dur. Çocuğun büyüme hızına göre eğriliğin ilerleyip ilerlemediği belli aralıklarla kontrol edilir.

3. Orta Dereceli Skolyoz (20 – 40 Derece Arası)

Bu aralık, skolyozun fiziksel belirtilerinin (omuz eşitsizliği, sırtta hörgüç görünümü) dışarıdan daha net fark edilmeye başlandığı seviyedir.

• Anlamı: Eğrilik artık sadece röntgende değil, fiziksel görünümde de belirgindir. Büyüme çağındaki çocuklarda bu dereceler, eğriliğin ilerleme riskinin en yüksek olduğu (“riskli bölge”) aralıktır.
• Klinik Yaklaşım: Bu aşama, cerrahi dışı önlemlerin (korse, egzersiz vb.) en yoğun değerlendirildiği aralıktır. Amaç eğriliğin bir üst kategoriye geçmesini engellemektir.

4. İleri Dereceli Skolyoz (40 Derece ve Üzeri)

40-45 derece ve üzerindeki eğrilikler, “İleri Derece” veya “Şiddetli Skolyoz” olarak adlandırılır.

• Anlamı: Bu noktada omurganın biyomekaniği ve vücut dengesi belirgin şekilde etkilenir.
• Klinik Etki: Sadece estetik bir sorun olmaktan çıkar; 70-80 dereceleri bulan çok ileri vakalarda göğüs kafesi hacmi daralabileceği için solunum kapasitesi üzerinde baskı oluşabilir. Bu dereceler, omurga cerrahları tarafından detaylı bir planlama gerektiren yapısal değişikliklerdir.

Sayılardan Daha Önemlisi: “İlerleme Riski”

Bir ailenin bilmesi gereken en önemli detay şudur: Skolyozun derecesi kadar, çocuğun yaşı da önemlidir.

Örneğin;

• Büyümesi tamamlanmış (18 yaş) bir bireyde 20 derece skolyoz, genellikle sabit kalır ve hayatı tehdit etmez.
• Ancak 10 yaşında ve büyüme atağının henüz başında olan bir çocukta saptanan 20 derece skolyoz, ciddi bir ilerleme potansiyeli taşır.

Bu nedenle, rapordaki sayı tek başına bir anlam ifade etmez. Hekiminiz bu sayıyı çocuğunuzun kemik yaşı (Risser evresi) ile birleştirerek yorumlar.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Skolyoz derecesi zamanla kendiliğinden azalır mı? Yapısal skolyozda (kemiklerin dönerek eğildiği durum), eğrilik derecesinin kendiliğinden “sıfırlanması” veya azalması tıbben beklenmez. Ancak doğru egzersizler ve duruş düzeltmeleri ile “fonksiyonel” (duruşa bağlı) artışlar geri çekilebilir, bu da derecede kısmi bir düzelme gibi yansıyabilir.

Düşük dereceli skolyoz ağrı yapar mı? İlginç bir şekilde, skolyoz derecesi ile ağrı şiddeti arasında doğrudan bir bağlantı yoktur. 15 derece eğriliği olan biri sırt ağrısı çekebilirken, 50 derece eğriliği olan bir başkası hiç ağrı hissetmeyebilir. Ağrı genellikle kas dengesizliğinden kaynaklanır.

Dereceyi evde ölçebilir miyim? Evde yapılan gözlemler (öne eğilme testi) sadece asimetriyi fark etmenizi sağlar. Cobb açısı adı verilen bu derece, ancak milimetrik hesaplamalarla röntgen üzerinde uzman hekimler tarafından ölçülebilir. Telefon uygulamaları ile yapılan ölçümler yanıltıcı olabilir.

Yasal Uyarı: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi yerine geçmez. Herhangi bir sağlık sorununuzda doktorunuza başvurunuz.

Instagram: Prof.Dr.Çağatay Öztürk

İletişim için tıklayınız.