Omurga Eğriliği Rehberi: Skolyoz, Kifoz ve Lordoz Arasındaki Farklar Nelerdir?

Sağlıklı bir omurgaya arkadan baktığınızda, kafatasından kuyruk sokumuna kadar uzanan düz bir hat görürsünüz. Ancak yandan baktığınızda omurgamız dümdüz değildir; boyunda, sırtta ve belde vücut dengesini sağlamak, darbeleri emmek için doğal kıvrımlar (eğrilikler) bulunur.

Google’da en çok aratılan sağlık terimlerinden biri olan “Omurga Eğriliği”, aslında genel bir şemsiye terimdir. Hastalarımızın çoğu “çocuğumda eğrilik var” şikayetiyle gelse de, bu eğriliğin yönü ve açısı hastalığın adını (Skolyoz mu, Kifoz mu?) ve tedavi haritasını belirler.

Bugün, omurga cerrahisinde sıkça karıştırılan kavramları netleştiriyor ve omurga eğriliğinin anatomik dünyasına bilimsel bir yolculuk yapıyoruz.

1. Omurga Eğriliği Türleri Nelerdir?

Tıbbi olarak omurga deformitelerini (şekil bozukluklarını) üçe ayırırız. Doğru tedavi, doğru tanı ile başlar.

Skolyoz (Yana Doğru Eğrilik): Omurganın sağa veya sola doğru “C” ya da “S” harfi şeklinde eğilmesidir. Sadece yana yatma değil, omurganın kendi ekseni etrafında dönmesi (rotasyon) de söz konusudur. En sık ergenlik döneminde görülür (Adolesan İdiyopatik Skolyoz).
Kifoz (Öne Doğru Eğrilik – Kamburluk): Sırt bölgesindeki dışa doğru olan doğal kavisin (20-45 derece arası normaldir) artarak 50-60 derecelerin üzerine çıkmasıdır. Kişi öne doğru eğik, kambur bir duruş sergiler.
Lordoz (İçe Doğru Eğrilik – Çukur Bel): Bel bölgesindeki doğal çukurun aşırı artmasıdır. Genellikle karın kaslarının zayıflığı veya kalça problemlerine ikincil olarak gelişebilir.

2. Eğrilik Nasıl Fark Edilir? Evde Basit Kontrol

Özellikle büyüme çağındaki çocuklarda omurga eğriliği ağrı yapmayabilir. Bu nedenle ebeveyn gözlemi en önemli teşhis aracıdır. Evde uygulayabileceğiniz en basit test “Adam’s Forward Bend Test” (Öne Eğilme Testi)dir.

Adım Adım Kontrol:

Çocuğunuz ayaklarını bitişik tutarak, dizlerini kırmadan öne doğru (yere dokunacakmış gibi) eğilsin.
Siz tam arkasına geçip sırt yüzeyine bakın.
Eğer sırtın bir tarafı (genellikle sağ taraf) diğerinden daha yüksekte, hörgüç gibi tümsek duruyorsa; bu durum omurga rotasyonunun ve olası bir skolyozun işaretidir.

Diğer Belirtiler:

Omuzlardan birinin diğerinden aşağıda durması.
Bel kıvrımlarının asimetrik olması (Bir tarafın daha düz, diğer tarafın daha çukur görünmesi).
Kıyafetlerin vücuda tam oturmaması, sürekli bir tarafa kayması.

3. Her Eğrilik Ameliyat Gerektirir mi? (Dereceler ve Tedavi)

Hastalarımızın en büyük korkusu “ameliyat” kelimesidir. Ancak omurga eğriliği tanısı alan hastaların çok küçük bir kısmında cerrahiye ihtiyaç duyulur. Tedavi planı, tamamen eğriliğin derecesine (Cobb Açısı) ve kişinin büyüme potansiyeline göre şekillenir.

İşte bilimsel tedavi algoritmamız:

0 – 20 Derece Arası (Gözlem ve Egzersiz): Bu grup genellikle “takip” grubudur. Özel bir tedaviye (korse veya ameliyat) gerek duyulmaz. Sırt ve karın kaslarını güçlendirecek yüzme, pilates gibi sporlar önerilir ve 6 ayda bir röntgen ile ilerleme olup olmadığı kontrol edilir.
20 – 40 Derece Arası (Korse Tedavisi): Eğer çocuk büyüme çağındaysa ve eğrilik 20 dereceyi geçmişse, eğriliğin artmasını engellemek için kişiye özel, 3 boyutlu tasarlanmış korseler kullanılır. Korse eğriliği yok etmez, ancak ilerlemesini frenler.Not: Büyümesi tamamlanmış yetişkinlerde korse tedavisinin düzelmeye etkisi yoktur.
45 – 50 Derece ve Üzeri (Cerrahi Değerlendirme): Eğrilik bu seviyeleri aştığında, hem kozmetik sorunlar artar hem de ilerleyen yaşlarda akciğer kapasitesinin daralması gibi sağlık riskleri doğar. Bu noktada Skolyoz Cerrahisi (Füzyon veya İpli Yöntem) gündeme gelir.

4. Omurga Eğriliği İle İlgili Doğru Bilinen Yanlışlar

İnternet ortamındaki bilgi kirliliği, hastalarımızı yanlış yönlendirebilmektedir. Bir uzman gözüyle en sık karşılaştığımız mitleri düzeltelim:

Yanlış: “Çocuğum ağır çanta taşıdığı için skolyoz oldu.” Doğru: Ağır çanta duruş bozukluğu ve sırt ağrısı yapar, ancak omurganın genetik yapısını bozarak yapısal skolyoza neden olmaz.
Yanlış: “Yüzme skolyozu tamamen düzeltir.” Doğru: Yüzme harika bir destekleyicidir, kasları güçlendirir ve duruşu iyileştirir. Ancak 40 derecelik bir kemik eğriliğini sadece yüzerek sıfırlamak mümkün değildir.
Yanlış: “Ameliyattan sonra çocuk bir daha spor yapamaz.” Doğru: Modern cerrahi yöntemlerle (özellikle hareket koruyucu teknikler) hastalarımız iyileşme sürecinden sonra yüzme, koşu, bisiklet gibi sporlara dönebilirler. Hatta profesyonel spor hayatına devam eden hastalarımız mevcuttur.

Panik Değil, Takip Önemli

Omurga eğriliği, erken fark edildiğinde yönetilebilir bir süreçtir. “Eğrilik” kelimesi sizi korkutmasın. Çocuğunuzun veya kendinizin omurgasında bir asimetri fark ederseniz, bir omurga cerrahisi uzmanına başvurarak çekilecek basit bir tüm omurga röntgeni (Skolyoz grafisi) ile durumu netleştirebilirsiniz. Unutmayın, en iyi tedavi erken teşhistir.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Omurga eğriliği kendiliğinden düzelir mi? Yapısal olmayan, duruşa bağlı eğrilikler (postüral bozukluklar) egzersiz ve duruş eğitimi ile düzelir. Ancak yapısal skolyoz veya kifoz (kemiksel eğrilik) kendiliğinden düzelmez; takip ve uygun tedavi gerektirir.

2. Skolyoz genetik midir? Evet, özellikle en sık görülen tür olan “Adolesan İdiyopatik Skolyoz”da genetik geçişin rolü büyüktür. Ailesinde skolyoz öyküsü olan çocukların ergenlik döneminde daha yakından takip edilmesi önerilir.

3. Yetişkinlerde omurga eğriliği tedavi edilir mi? Evet. Yetişkinlerde tedavi genellikle ağrıyı gidermeye ve yaşam kalitesini artırmaya yöneliktir. Fizik tedavi, enjeksiyonlar ve gerekli durumlarda cerrahi müdahale ile başarılı sonuçlar alınmaktadır.

4. MR çektirmek şart mı? Omurga eğriliğinin derecesini ölçmek için genellikle ayakta çekilen “Skolyoz Grafisi” (Röntgen) yeterlidir. MR, genellikle ameliyat planlanan hastalarda veya eğriliğe eşlik eden başka bir omurilik sorunu şüphesi varsa istenir.

Linkedin : Prof.Dr.Çağatay ÖZTÜRK