Skolyoz Nedir? Nedenleri, Belirtileri ve Bilimsel Gerçekler

Omurga sağlığı üzerine yapılan internet aramalarında en sık karşılaşılan terimlerin başında “Skolyoz nedir” gelir. Ancak bilgi kirliliği nedeniyle, pek çok hasta veya ebeveyn bu terimi sadece “duruş bozukluğu” ile karıştırmakta ya da olduğundan çok daha korkutucu bir tablo olarak algılamaktadır.

Bu yazımızda; tıbbi literatür ışığında skolyozun ne olduğunu, nasıl oluştuğunu ve hangi durumlarda tedavi gerektirdiğini en yalın ve bilimsel haliyle açıklıyoruz.

Tıbbi Tanım: Skolyoz Nedir?

Sağlıklı bir insan omurgasına arkadan bakıldığında, omurların yukarıdan aşağıya dümdüz bir hat (dizi) halinde inmesi gerekir. Skolyoz (Omurga Eğriliği); omurganın göğüs (torakal) veya bel (lomber) bölgelerinde sağa ya da sola doğru eğilmesi durumudur.

Ancak skolyoz, sadece “yana eğilme” değildir; üç boyutlu bir deformitedir. Tanının “Skolyoz” olarak konulabilmesi için röntgen filminde iki temel koşul aranır:

1. Cobb Açısı: Eğriliğin 10 derecenin üzerinde olması.
2. Rotasyon: Omurların kendi ekseni etrafında dönmesi.

Eğer eğrilik 10 derecenin altındaysa, bu durum hastalık olarak değil, “Spinal Asimetri” (duruş farklılığı) olarak adlandırılır ve genellikle tedavi gerektirmez.

Skolyoz Neden Olur?

Hastalarımızın en çok merak ettiği konu “Bunu ben mi yaptım? Çocuğum yanlış mı oturdu?” sorusudur. Skolyozun oluşum nedenleri türüne göre değişir, ancak en sık görülen türü bizim hatamızdan kaynaklanmaz.

Skolyozu temel olarak üç ana grupta inceleriz:

1. İdiyopatik Skolyoz Nedir? (Nedeni Bilinmeyen)

En sık karşılaşılan skolyoz türüdür (%80). Genellikle 10-18 yaş arasındaki ergenlik döneminde ortaya çıkar. “İdiyopatik” terimi tıpta “sebebi tam olarak bilinmeyen” demektir. Ancak güncel çalışmalar, genetik faktörlerin güçlü bir rol oynadığını göstermektedir. Çocuğun ağır çanta taşıması, yanlış oturması veya yatak seçimi idiyopatik skolyoza neden olmaz.

2. Konjenital Skolyoz Nedir? (Doğuştan Gelen)

Anne karnındaki gelişim sırasında omurga kemiklerinin eksik oluşması veya birbirine yapışık kalması sonucu ortaya çıkar. Bebek doğduğunda omurga anomalisi mevcuttur ve genellikle erken dönemde (bebeklik veya erken çocukluk) fark edilir. İlerleyici olma potansiyeli yüksektir.

3. Nöromusküler Skolyoz Nedir?

Serebral Palsi (CP), Kas Hastalıkları (Miyopati) veya Polio gibi kas ve sinir sistemini etkileyen hastalıkların bir sonucu olarak gelişir. Kasların omurgayı tutamaması veya dengesiz çekmesi sonucu oluşur.

Skolyozun Belirtileri Nelerdir?

Skolyoz, başlangıç evresinde genellikle ağrı yapmaz. Bu nedenle ailelerin görsel belirtilere karşı dikkatli olması gerekir. Dışarıdan gözlemlenebilen en yaygın belirtiler şunlardır:

• Omuz Eşitsizliği: Bir omzun diğerinden daha yukarıda durması.
• Hörgüç Görünümü (Rib Hump): Kişi öne eğildiğinde sırtın bir tarafının daha tümsek görünmesi (omurga dönmesine bağlı olarak kaburgaların itilmesi).
• Bel Kıvrımı Asimetrisi: Bel çukurunun bir tarafta düzleşmesi, diğer tarafta derinleşmesi.
• Gövde Kayması: Vücudun bir tarafa doğru yatık durması.
• Kıyafet Uyumu: Kıyafetlerin sürekli bir tarafa kayması veya paça boylarının eşitlenememesi.

Skolyoz Tedavi Edilebilir mi?

Evet, skolyoz yönetilebilir ve tedavi edilebilir bir durumdur. Ancak her skolyoz ameliyat demek değildir. Tedavi planı; hastanın yaşına, büyüme potansiyeline ve eğriliğin derecesine göre kişiye özel belirlenir.

Genel kabul görmüş yaklaşım şöyledir:

1. Gözlem (Takip): Büyümesi devam eden çocuklarda 20 derecenin altındaki eğrilikler düzenli röntgenlerle izlenir.
2. Korse Tedavisi: Büyüme çağında ve 20-40 derece arasındaki eğriliklerde, eğriliğin artmasını engellemek için korse kullanılır.
3. Cerrahi Tedavi: 40-45 dereceyi aşan, büyümesi tamamlanmış veya hızlı ilerleyen eğriliklerde cerrahi düzeltme (füzyon veya ipli sistemler) düşünülür.

Skolyoz, erken fark edildiğinde yaşam kalitesini etkilemeden kontrol altına alınabilen bir durumdur. Eğer kendinizde veya çocuğunuzda yukarıdaki belirtilerden şüpheleniyorsanız, bir omurga cerrahına başvurarak klinik muayene ve röntgen ile durumun netleştirilmesi en doğru adımdır.

Unutmayın; erken teşhis, tedavinin başarısını artıran en önemli faktördür.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Skolyoz genetik midir? Evet, özellikle en sık görülen İdiyopatik Skolyoz’da genetik geçişin etkisi büyüktür. Birinci derece akrabalarında skolyoz olan çocukların riski, diğer çocuklara göre daha yüksektir.

Spor yapmak skolyozu düzeltir mi? Yüzme, pilates ve yoga gibi sporlar omurga çevresindeki kasları güçlendirir, duruşu iyileştirir ve ağrıları azaltır. Ancak yapısal bir kemik eğriliği olan skolyozu tek başına tamamen “sıfırlamaz”. Tedaviye yardımcı ve destekleyici en önemli unsurdur.

Skolyoz hamileliğe engel midir? Hayır, skolyoz hastası olmak hamile kalmaya veya normal doğum yapmaya engel değildir. Sadece ileri derece eğriliği olan hastalarda gebelik süreci ve doğum yöntemi (epidural anestezi vb.) doktorunuzla birlikte planlanmalıdır.

Yasal Uyarı: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi yerine geçmez. Herhangi bir sağlık sorununuzda doktorunuza başvurunuz.

Linkedin : Prof.Dr.Çağatay Öztürk